Ana Sayfa

Kaynakça

bilge.wiki hazırlanırken aşağıdaki kaynaklardan yararlanılmıştır. Sözlük maddelerindeki tanımlar, açıklamalar ve örnek cümleler bilge.wiki tarafından yazılmaktadır; kaynaklardan madde başı, yazım, köken ve lehçe karşılığı gibi bilgiler alınmış, alındığı yer ilgili bölümün altında ayrıca belirtilmiştir.

Sözlükler

  • Türk Dil Kurumu, Büyük Türkçe Sözlük.
    Madde başı listesinin tamamlanmasında ve yazım denetiminde yararlanılmıştır. Tanımlar ve örnek cümleler bilge.wiki tarafından yazılmaktadır.
    sozluk.gov.tr
  • Türk Dil Kurumu, Türkçe Sözlük (5. baskı).
    Madde başlarının ve sözcük türlerinin doğrulanmasında yararlanılmıştır.
  • Orhan Sevgi, “"Yerli Ormancılık Terimleri" Çalışması”, Avrasya Terim Dergisi 3 (2) (2015), s. 34–57.
    1962'de Türkiye'nin ormanlık yörelerinden derlenen ormancılık terimlerinin madde başları, alanları, kullanıldığı yöreler ve Derleme Sözlüğü'nde geçip geçmedikleri alınmıştır; anlamlar bilge.wiki tarafından kısa etiket olarak yazılmış, kaynağın tanımları aktarılmamıştır.
  • Hasan Özçelik, “Türkiye Güllerinin Adları ve Teknik Terimleri”, Avrasya Terim Dergisi 6 (2) (2018), s. 1–23.
    Gül adlarının kullanıldığı yöreler ve gül türleri ile gülcülük terimlerinin madde başları alınmıştır; anlamlar bilge.wiki tarafından kısa etiket olarak yazılmış, kaynağın tanımları ve açıklamaları aktarılmamıştır.
  • Orhan Sevgi, “Yeşil Terimler ve Anlamları”, Avrasya Terim Dergisi 8 (1) (2020), s. 44–61. DOI: 10.31451/ejatd.707863
    "Yeşil" kelimesiyle kurulan terimlerden genel kullanıma girmiş olanların madde başları seçilmiştir; anlamlar bilge.wiki tarafından yazılmıştır.
  • Muzaffer Sümbül, “Türk Halk Oyunlarının Yapısal Dinamikleri Üzerine Düşünceler: İç Yapı Dinamikleri”, V. Milletlerarası Türk Halk Kültürü Kongresi. Halk Müziği, Oyun, Tiyatro, Eğlence Seksiyon Bildirileri, Kültür Bakanlığı Yayınları, Ankara 1997, s. 1–14.
    Halk oyunları terimlerinin (figür, motif, tutuş, çöküş, solo, varyasyon) alandaki anlamları alınmıştır.
  • Aslı Bali, “Halk Oyunları Üzerine Halkbilimsel Bir Araştırma: Mersin İli Silifke İlçesi Örneği”, KARADENİZ Uluslararası Bilimsel Dergi, sayı 33 (2017), s. 78–91. DOI: 10.17498/kdeniz.297836.
    Silifke yöresine özgü giyim-kuşam, çalgı ve halk oyunu adlarının yöresel anlamları ile oyun kelimesinin Başkurt ve Kazak biçimleri (Ercilasun 1991'den aktarılan) alınmıştır.
  • Eyüp Uzunkaya, Halay Türü Oyunların Özellikleri, Dağılımı ve Hareket Yapılarının Analizi, doktora tezi (danışman Fikret Değerli), İstanbul Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul 2005.
    Halay terimleri (halay başı, bölüm adları), yörelere göre halay bölümlerinin adları ve halk oyunlarındaki temel hareket terimleri (basma, dokunma, sürtme, sekme, yaylanma vb.) alınmıştır; halay kelimesinin kökeni üzerine aktarılan görüşler.
  • Hacı İbrahim Delice, “Kitâb fî İlmi'n-Nüşşâb'da Geçen Okçuluk Terimleri”, Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi, 5/4 (Aralık 2021), s. 1841–1860. DOI: 10.34083/akaded.1023546.
    Osmanlıca kelimelerin okçuluktaki anlamları (ahvel, akd, medd, hatra, şakk, zerka, fetha, ıtlak, muhtelis vb.) alınmıştır.
  • Türk Dil Kurumu, Türkiye'de Halk Ağzından Derleme Sözlüğü, I–XII, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 1963–1982.
    Yöresel kullanımlarda bir ağız biçiminin Derleme Sözlüğü'nde de kayıtlı olduğu bu kaynağa numarayla gösterilir; bilgi, ilgili derleme çalışmalarının bildirdiği kayıtlara dayanır.
  • Hasan Özçelik, “Türkiye'nin Siyahi Yediveren Güllerinin Tanıtımı”, KSÜ Tarım ve Doğa Dergisi 21 (3) (2018), s. 407–423. DOI: 10.18016/ksudobil.332070
    Siyah gül, kadife gül, yediveren gül, oturak gül, baston gül gibi gül adları ve gülcülük terimleri ile Halfeti gülünün tanımı alınmıştır.
  • Kerem Özcan – İlhami Emrah Dönmez, “Isparta Güneykent Bölgesinde Yetişen Gül Odununun (Rosa damascena Mill.) Kimyasal Bileşimi ve Lif Özellikleri”, Türkiye Ormancılık Dergisi 19 (4) (2018), s. 442–446. DOI: 10.18182/tjf.456727
    Yağ gülünün adları ile gül ürünleri ve odun-lif terimleri (holoselüloz, lignin, keçeleşme oranı, runkel oranı, gül konkreti, gül absolütü) alınmıştır.
  • Ayşe Yılmaz, “Âşık Ömer Divanı'nda Açan Klasik Türk Şiiri Çiçekleri”, Motif Akademi Halkbilimi Dergisi 17 (46) (2024), s. 704–726. DOI: 10.12981/mahder.1484318
    Çiçek adlarının divan şiirindeki mazmun anlamları (gonca, nergis, sümbül, bülbül, pervane, susen) ve divan şiirindeki yazımları (benefşe, nerkis, ergavân, yâsemen, sûsen) alınmıştır.
  • Mustafa Korkmaz – Hasan Özçelik, “Türkiye Güllerinin (Rosa L.) Yöresel Adları ve Yetiştikleri Yöreler”, Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 19 (1) (2015), s. 75–82.
    Gül türlerinin yöresel adları ve kullanıldıkları yöreler ile bazı botanik terimler alınmıştır.
  • Aygül Kurt, “16. Yüzyıla Ait Yedi Şehrengizde Çiçeklerin Kullanımı”, Çeşm-i Cihan: Tarih Kültür ve Sanat Araştırmaları E-Dergisi 9 (1) (2022), s. 88–120. DOI: 10.30804/cesmicihan.1031294
    Şehrengiz türünün tanımı ile çiçek adlarının Osmanlı Türkçesindeki yazımları (gonçe, sünbül, nîlûfer, şeb-bûy, zanbak, semen) ve divan şiirindeki kullanımları alınmıştır.
  • Nazım Şekeroğlu – Sevgi Gezici, “Türkiye'nin Virüs Savar Bitkisi Laden (Cistus spp.) Türleri”, Lokman Hekim Dergisi 11 (2) (2021), s. 258–268. DOI: 10.31020/mutftd.895397
    Laden bitkisinin yöresel adları ile maki, garik ve ladanum gibi terimler alınmıştır; sağlık iddiaları alınmamıştır.
  • Betül Bülbül Oğuz, “Örgü Model Adlandırmaları Üzerine Bir İnceleme” (2021), s. 489–510.
    Yün örgüsü terimleri (ajur, haraşo, entrelak, kanaviçe, tığ) ve örgü modeli adları ile idyolekt, sosyolekt gibi dil bilimi terimleri alınmıştır.
  • Sami Baskın, “Memlûk Dönemi Türkçe Sözlüklerinin Yapısı”, Dede Korkut Türk Dili ve Edebiyatı Araştırmaları Dergisi 1 (1) (2012), s. 23–40.
    Sözlükçülük terimleri (kaynak dil, hedef dil, kavram alanı) alınmıştır.
  • Şükrü Özen – Zekerya Batur, “Türklerde Hitabet: Orhun Yazıtları, Divanu Lugat-it Türk ve Nutuk”, Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi (TEKE) 10 (2) (2021), s. 413–431.
    Hitabetle ilgili terimler (söylev, hatip, metinlerarasılık), şad unvanı ile hatt-ı müdafaa ve sath-ı müdafaa tamlamaları alınmıştır.
  • Mine Dilber – Işılay Konak, “Kastamonu Yazma Eser Kütüphanesi'nde Bulunan 2817 Envanter Numaralı Kur'ân-ı Kerim'in Cilt, Serlevha ve Gül Tezyinatı Üzerine Bir Değerlendirme”, Asya Studies 8 (27) (2024), s. 169–184. DOI: 10.31455/asya.1422233.
    Cilt, tezhip ve ebru terimleri (şemse, salbek, köşebent, mıklep, sertab, dendan, zencerek, hatayi, saz yolu, halkâr, beyne's-sutûr), mushaflardaki gül süslemesi çeşitleri, hatip ebrusunun yapılışı ve serlevha kelimesinin kökeni alınmıştır.
  • Burhan Duman – Kıyas Kayaalp, “Yağ Gülü (Rosa damascena Mill.) Bitkisinin Hasat Durumunun Makine Öğrenmesi ve Derin Öğrenme Yöntemleri ile Tespiti”, El-Cezerî Fen ve Mühendislik Dergisi 9 (4) (2022), s. 1328–1341. DOI: 10.31202/ecjse.1134822.
    Yağ gülünün yetiştirildiği yerler, hasadı ve ürünleri (konkret, absolüt); yapay zekâ, makine öğrenmesi, derin öğrenme ve veri seti gibi bilişim terimleri alınmıştır.
  • Pınar Gençer Gökçe – Nihal Kılıç – Sultan Çobanoğlu, “Tekirdağ İli Park ve Süs Bitkilerinde Akar (Acari) Türleri ve Konukçularının Belirlenmesi”, Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi 19 (3) (2022), s. 697–711. DOI: 10.33462/jotaf.1124376.
    Akar, konukçu, fitofag, avcı akar gibi bitki koruma terimleri ile park ve süs bitkilerinin adları ve bilimsel adları (ateş dikeni, puro ağacı, kral ağacı, acem borusu, akşam sefası vb.) alınmıştır.
  • Dilaver Düzgün – Bilgi Tomo, “Gül ile Sitemkâr Hikâyesinin Karşılaştırmalı Tahlili”, Çukurova Üniversitesi Türkoloji Araştırmaları Dergisi 8 (2) (2023), s. 676–691. DOI: 10.32321/cutad.1271551.
    Halk hikâyesi terimleri (epizot, hece ölçüsü, nâme, atışma, beşik kertme) ve hikâyede geçen Osmanlıca kelimeler (evâil, sâbık, lala, vüzerâ, vükelâ) alınmıştır.
  • Bahadır Altun – Hüseyin Çelik, “Orman Gülü (Rhododendron ssp.) Çeliklerinin Köklenmeleri Üzerine Farklı Uygulamaların Etkileri”, Black Sea Journal of Engineering and Science 7 (2) (2024), s. 351–358. DOI: 10.34248/bsengineering.1430194.
    Orman gülü ve fundagiller; çelikle çoğaltma, köklendirme, havai daldırma, perlit gibi bahçecilik terimleri alınmıştır.
  • Sevinç Akbaş – M. Abdulveli Bozlar, “İstanbul'daki Aktarlarda Çok Satılan Bitki ve Bitkisel Ürünlerin İncelenmesi”, İnönü Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Dergisi 10 (2) (2022), s. 603–615. DOI: 10.33715/inonusaglik.1019940.
    Aktar, fitoterapi, tıbbi bitki gibi terimler ile aktarlarda satılan bitki adları (adaçayı, sarı kantaron, hatmi, funda) alınmıştır.
  • Zeynep Büşra Erarslan – İpek Coşkun – Şükran Kültür, “Isparta Gülü'nün (Rosa damascena Mill.) Yaprak Anatomisinin İncelenmesi”, Bağbahçe Bilim Dergisi 13 (1) (2026), s. 45–50. DOI: 10.35163/bagbahce.1735594.
    Isparta gülü, hokka gülü, gülgiller ve yaprak anatomisi terimleri (mezofil, epidermis, kutikula, ksilem, floem, trikom) alınmıştır.
  • Ezgi Doğan Meral – Soner Kazaz, “Güllerde Tür İçi ve Türler Arası Melezlemenin Islah Başarısı Üzerine Etkisi”, Bahçe 53 (Özel Sayı 1) (2024), s. 303–309. DOI: 10.53471/bahce.1509568.
    Gül ıslahı ve melezleme terimleri (eski bahçe gülü, hibrit çay gülü, emaskülasyon, anter, dişicik, diploid, tetraploid, fertilite, gen havuzu, fertigasyon, vazo ömrü) alınmıştır.
  • Yadigar Leyla Doğan, “Türkiye'de Ekonomik Öneme Sahip Bazı Kesme Çiçek Türlerinin Üretim Projeksiyonları: Karanfil, Gerbera ve Gül Örneği”, Journal of Agriculture 9 (2) (2026), s. 1–10. DOI: 10.46876/ja.2000519.
    Kesme çiçek, gerbera, örtüaltı yetiştiriciliği, katma değer, biyotik stres gibi tarım ve ekonomi terimleri alınmıştır.
  • Ayşe Vildan Pepe – Civan Çelik, “Farklı Bölgelerden Elde Edilen Isparta Gülü (Rosa damascena Mill.) Örneklerinin Biyokimyasal ve Antioksidan İçeriklerinin Belirlenmesi”, Bahçe 54 (2) (2025), s. 157–160. DOI: 10.53471/bahce.1769232.
    Isparta gülünün öteki adları (Şam gülü, Kazanlık gülü, pembe gül) ile antioksidan, flavonoid, fenolik madde, özüt, esans terimleri alınmıştır.
  • H. Gamze Demirel, “16. Yüzyıl Şairlerinden Fazlî'nin Gül ü Bülbül Mesnevisindeki Şahıs Kadrosunun Tasavvufî Açıdan Değerlendirilmesi”, Türkiyat Araştırmaları Dergisi (Selçuk Üniversitesi), 2007, s. 89–103.
    Tasavvuf ve divan şiiri terimleri (kabz, bast, kesret, vahdet, tecelli, bezm-i elest, rint, nesim, jale, salik) alınmıştır.
  • M. Can, “Türk İşleme Sanatında Gül Motifi”, International Journal of Eurasian Education and Culture 4/6 (2019), s. 51–61.
    İşlemede gül motifi, bindallı, peşkir, yağlık, sitil puşidesi örnekleri; dival işi, kabartma gül, puşide, destimal, Ehl-i Hıref maddeleri alınmıştır.
  • Saim Sakaoğlu, “Türk Dünyasında Gül Üzerine Çeşitlemeler”, Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 2013/1 (Gül Özel Sayısı), s. 59–74.
    Gülün Türk lehçelerindeki karşılıkları, kökeni, adında gül geçen yerler ve padişah anneleri; gülden, gülnuş, gül-geşt-i sahrâ, gül-reng-i feyz, gülşen-serây maddeleri alınmıştır.
  • Filiz Çetinkaya Karafakı, Levent Karafakı, “Tıbbi Bir Bitki Olarak Gül”, Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 17/2, Özel Sayı (2013), s. 11–13.
    Gül, gül suyu, gül yağı ve kuşburnunun tıbbi kullanımları; gül türü sayıları, yağ gülünün botanik özellikleri; fungusid, kocakarı ilacı maddeleri alınmıştır.
  • Esma Sayın, “Tasavvufta Gül”, Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 2013/1 (Gül Özel Sayısı), s. 75–84.
    Gülün tasavvuftaki anlamları; hürriyet, ağyar ve gülzâr maddelerinin tasavvufi anlamları alınmıştır.
  • Ayşe Esra Güler, Sevdenur Karataş, “Tarihin Önemli Sırrı: Gül, Gül Yağı ve Gülsuyu”, XI. Ulusal Türk Eczacılık Tarihi Kongresi (25–28 Mayıs 2014), poster bildiri, Lokman Hekim Journal, s. 66.
    Gül, gül suyu ve gül yağının tarihî kullanımı, eski tıptaki yeri, Osmanlı saraylarındaki Gülhaneler; cülab ve cülangebin şerbetleri alınmıştır.
  • Âdem Ceyhan, “Tarihî Manzum Metinleri Nesre Çevirme Meselesi: Belîğ'in Gül-i Sad-berg'i Örneği”, Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 9/1 (Mart 2011), s. 103–140.
    Belîğ'in Gül-i Sad-berg adlı eserinin tarihi ve nüshaları, Osmanlı döneminde eski metinlerin yeniden yazılması örnekleri; dil içi çeviri, sadeleştirme, müellif hattı, vefeyatname terimleri alınmıştır.
  • Hasan Baydar, Soner Kazaz, Sabri Erbaş, Ö. Kamil Örücü, “Soğukta Muhafaza ve Kurutmanın Yağ Gülü Çiçeklerinin Uçucu Yağ İçeriği ve Bileşimine Etkileri”, Süleyman Demirel Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi 3/1 (2008), s. 42–48.
    Soğukta saklanan ve kurutulan gül çiçeğinde yağ oranı ve bileşimi (Çizelge 1–2), verim, kuru gül üretimi ve ticareti, yağ gülünün yetiştirildiği ülkeler ve adları; elaopten, hidrodistilasyon ve gül yağı bileşenleri alınmıştır.
  • Murat Bayazit, Betül Coşkun, “Seramik Sanatında Gül Yansımaları ve Çinilerde Gül Motifleri”, Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 2013/1, Gül Özel Sayısı, s. 1–11.
    Osmanlı çinisinin gelişimi (İznik, Kütahya, Çanakkale), çinide gül ve çiçek motifleri, çini terimleri (sır altı, Şam işi, kabarık kırmızı) alınmıştır.
  • Talip Çeter, Kerim Güney, “Ormangülü ve Deli Bal”, Uludağ Arıcılık Dergisi 11/4 (Kasım 2011), s. 124–129.
    Türkiye'de yetişen beş ormangülü türü ve yayılışları, deli bal, grayanotoksin, bal zehirlenmesi, deli balın tarihî kayıtları ve sağlıkla ilgili bulgular alınmıştır.
  • Gülnur Duran, “Osmanlı Tezhip Sanatında Natüralist Üslûpta Çiçekler”, Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 31 (2018/2), s. 177–199.
    Osmanlı tezhibinde üsluplaştırmadan natüralist üsluba geçiş, şükûfe ve pesend tarzları, çiçek albümleri (Lale Mecmuası, Sümbülnâme, şükûfenâmeler), sanatkârlar; barok ve rokoko köken bilgisi; tezhip ve süsleme terimleri alınmıştır.
  • Kerim Sarıçelik, “Osmanlı Dönemi'nde Isparta ve Burdur Sancaklarında Gülcülük ve 1913 Tarihli Gül Yağlarının Men-i Tağşişi Talimatnamesi”, SDÜ Fen Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi 38 (Ağustos 2016), s. 37–50.
    Isparta ve Burdur'da gülcülüğün başlangıcı (1891–1913), gülistan alanları ve gül yağı üretimi, geleneksel imbikle gül yağı yapılışı, tağşiş yöntemleri ve 1913 talimatnamesi, Rumeli'de gül yetiştirilen yerler; taktir, temhir, mağşuş, tağlil, gülhane, deveboynu gibi terimler alınmıştır.
  • Hasan Baydar, Nilgün Göktürk Baydar, “Organik ve Konvensiyonel Gül (Rosa damascena Mill.) Yağlarının Koku Kalitesinin Karşılaştırılması”, Süleyman Demirel Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi 5/2 (2010), s. 9–14.
    Göller Yöresi'nde gül ürünleri üretimi ve ihracatı (2009), organik gülcülük, gül yağının damıtılışı, organik ve konvensiyonel gül yağlarının koku bileşimi, yağ gülünün yetiştirildiği ilçeler; kohobasyon, yağ altı suyu, su yağı ve gül yağı bileşenleri alınmıştır.
  • Serpil Soydan, “Nevâdirü'ş-Şebâb'ta Çiçeklerin Anlamı”, Akademi Sosyal Bilimler Dergisi 10/29 (2023), s. 145–168. DOI: 10.34189/asbd.10.29.004.
    Nevâyî'nin divanındaki gül, gonca, sümbül, lale, nergis, menekşe ve yasemenin kavram alanları ve mazmunları; gülgûn, lâle-gûn, çağrışımsal alan; gonca ve sümbül köken görüşleri; sümbülün yayılışı ve lale deliliği alınmıştır.
  • Gülden Sarı, “Necâtî Bey'in ‘Gül’ Redifli Kasîdesinde İnsan-Tabiat İlişkisi”, folklor/edebiyat 23/92 (2017), s. 63–78. DOI: 10.22559/folkloredebiyat.2017.56.
    Gül redifli kasideler ve şairleri, Necâtî Bey'in kasidesindeki gül benzetmeleri ve mazmunlar, şâhid-i bâzâr ve makrokozmos terimleri alınmıştır.
  • Abdulkadir Saruk, “Kitâb-ı Gül – Osmanlı Kültür ve Edebiyatında Gül” (kitap tanıtımı), Eski Türk Edebiyatı Araştırmaları Dergisi 3/2 (2020), s. 632–636. Tanıtılan eser: Talip Çukurlu, Kitâb-ı Gül – Osmanlı Kültür ve Edebiyatında Gül, Ankara: Akçağ Yayınları, 2019.
    Divan şiirinde gülün sembolik anlamları ve mazmunları, gülün süsleme sanatlarındaki yeri ve Kitâb-ı Gül'ün içeriği alınmıştır.
  • Talip Çukurlu, “Balkanlarda Açan Bir Çiçek: Eskicumalı Hamîd'in Gül Tasvirleri”, Uluslararası Filoloji Bengü 4 (1) (2024), s. 23–36. DOI: 10.62605/ufb.1475174.
    Divan şiirinde gülle ilgili kelimeler (gülzâr, gülbün, gül-i handân, gül-i sad-berg), edebî sanatlar (teşbih-i maklub, hüsn-i talil, irsal-i mesel), nazım şekilleri (murabba, muhammes, müseddes, müsebba, mütessa) ve gül kelimesinin kökeni alınmıştır.
  • Tuğba Kılıç, Emine Doğan, Hasan Basri Dursun, Selin Çamurcu, Hasan Tolga Ünsal ve Soner Kazaz, “Bazı Gül Tür ve Çeşitlerinde Çiçek Tozu Bekletme Süresinin Polen Canlılık ve Çimlenme Gücüne Etkileri”, Bursa Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi 34 (Özel Sayı) (2020), s. 173–184.
    Gül ıslahı ve polen terimleri (tozlanma, döllenme, çimlenme, çim borusu, polen kesesi, ploidi, haploidizasyon, poliploidizasyon, mutasyon ıslahı), laboratuvar terimleri (agar, lam, lamel, petri kabı, potasyum iyodür) ve gül adları (karagül, okka gülü, Osmanlı gülü, melez çay gülü) alınmıştır.
  • Hasan Özçelik ve Mustafa Korkmaz, “Çeşitli Yönleriyle Türkiye Gülleri”, Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi (SDU Journal of Science) 10 (2) (2015), s. 1–26.
    Türkiye'deki yöresel gül adları ve kullanıldıkları yöreler (kedi gülü, ayı gülü, öküz gülü, şimşiri gül, triyandafil, nişani gül, galatasaray gülü, ölü gülü, güla muhammedi, peygamber kokusu), gülcülük terimleri (ince gül yağı, gül posası, kazık, çelik, sisleme, boya gülü, peyzaj gülü) ve gül zararlıları (yaprak biti, gal sineği, koşnil) alınmıştır.
  • Kenan Erdoğan ve Serpil Akgül, “Divan Şiirinde Gül Redifli Gazeller Üzerine Bir İnceleme”, Cumhuriyet Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 40 (2) (2016), s. 53–65.
    Divan şiiri ve aruz terimleri (remel, muzâri, recez, serî, bahr, müzeyyel gazel), gülün divan şiirindeki anlamları, gül redifli gazeller ve gül kasideleri ile divanlarda geçen Osmanlıca kelimeler (dîdâr, bîmâr, tûtî, âfitâb, şîrâze, nihâl, bâlîn, mînâ) alınmıştır.
  • Atila Gül ve Hasan Özçelik, “Göller Yöresi'nde Doğal Olarak Yetişen Bazı Yer Örtücü Bitkilerin Belirlenmesi”, Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 11 (2) (2016), s. 13–44.
    Yer örtücü bitkiler ve bitki hayat formları (kamafit, hemikriptofit, terofit, geofit, fanerofit), botanik terimleri ve Göller Yöresi'nde bu bitkilerin yetiştiği yerler alınmıştır.
  • Orhan Orçun Bitrak ve Selim Adem Hatırlı, “Dünyada Yağ Gülü Piyasası ve Türkiye'nin Rolü”, Selçuk Üniversitesi Akşehir Meslek Yüksekokulu Sosyal Bilimler Dergisi 13 (2022), s. 85–94.
    Yağ gülünün yetiştirildiği yerler (Türkiye ve Bulgaristan), öteki üretici ülkeler, gül ürünleri ve ticaret terimleri (feniletil alkol, katı gül yağı, parfümeri, oligopol) alınmıştır.
  • Mustafa Korkmaz, Hasan Özçelik, Ali Kandemir ve Veli İlhan, “Erzincan ve Çevresinde Yayılış Gösteren Doğal Gül (Rosa L.) Taksonları”, Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 17 (1) (2013), s. 49–59.
    Erzincan, Tunceli ve Gümüşhane çevresinde doğal güllerin yetiştiği dağ, geçit, ilçe ve köyler, kuşburnu işleyen fabrikaların yerleri ve botanik terimleri (alttür, lokalite, endemizm merkezi, vejetasyon, step) alınmıştır.
  • İlhame Öztürk, “Geleneksel Yöntemle Gül Yağı Üretimi”, Türk Etnografya Dergisi (1991), s. 137–149.
    Burdur köylerinde imbikle gül yağı çıkarma ve gül bahçesi kurma (yapılış, sayılar), gülcülük terimleri (gül ocağı, imbik kazanı, gül mayası, gül damı, cibre, gül ayıklamak) ve gülün tarihî bilgileri alınmıştır.
  • Muhammet Fatih Bozan ve Murat Hanilçe, “Gül Baba (Macaristan, Budapeşte) Hakkında Türkiye'de Yapılan Bilimsel Çalışmalar Üzerine Bir Bibliyografya Denemesi”, Amasya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 10 (2021), s. 267–288.
    Gül Baba'nın hayatı, türbesinin tarihi, 1581 tahrir defterindeki vakfı ve Türkiye'deki çalışmaların sayıları alınmıştır.
  • Nursel Avcı, “Gül Bahçesinden Bir Demet: Gülşen-i Vahdet” (kitap incelemesi), bitig Edebiyat Fakültesi Dergisi, Muğlalı İbrahim Şâhidî Özel Sayısı (Nisan 2025), s. 461–465.
    Gülşen-i Vahdet'in tanıtımı ve divan şiirinde sevgilinin yüz unsurları (zülf, hâl, çeşm, ebrû, dehen, hatt) alınmıştır.
  • İsmail Sağdıç, “Gül Camii'nde Osmanlı Dönemi Onarımları”, Restorasyon ve Konservasyon Çalışmaları Dergisi 22 (2019), s. 17–27.
    Gül Camii'nin tarihi ve onarımları, adının kaynağı ve Osmanlı onarım belgelerinde geçen mimari terimler (apsis, tonoz, şerefe, şadırvan, mahfil, sülüğen, horasan harcı, harpuşta, cam duvar, kayağan taşı vb.) alınmıştır.
  • Osman Gökdoğan ve Fikret Demir, “Isparta Yöresindeki Gül İşletmelerinin Tarımsal Yapısı”, Adnan Menderes Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi 8/2 (2011), s. 29–34.
    Isparta'da gül üretim alanı ve üretimi (1986–2007), gül işletmelerinin yapısı ve üreticilerin sorunları (2008), yağ gülünün Anadolu'ya gelişi ve gül yağı endüstrisinin tarihi, gül suyu ve gül yağının kullanım alanları alınmıştır.
  • Sabri Anıl Yücel ve Müjgan Kıvan, “İstanbul Göztepe Parkı Gül Bahçesinde Bulunan Zararlı Hemiptera ve Hymenoptera Türleri”, Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi 15/2 (2018), s. 95–100.
    Gülün zararlı böcekleri ve verdikleri zarar, bu böceklerin Türkiye'de görüldüğü yerler (türler veri tabanına), Göztepe Parkı Gül Bahçesi bilgileri ve bitki koruma terimleri alınmıştır.
  • Nuray Demirbilek Gökdoğan, “Isparta Kadınının Gönül Dili, Gül Oyaları ve Yapımı”, Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 2013/1, Gül Özel Sayısı, s. 37–41.
    Oya türleri ve adları, gül oyasının yapılışı ve malzemesi, oyaların taşıdığı anlamlar (hangi oyayı kimin bağladığı) ve Isparta'da çeyiz ve kına günü gelenekleri alınmıştır.
  • Sultan Sökmen, “Isparta Halılarında Gül Motifi”, Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 28/1 (2026), s. 151–161. DOI: 10.26468/trakyasobed.1978961.
    Isparta halıcılığının tarihi ve sayıları, gül motifli halı modelleri (Gülistan, Goblen, Tırnaklı) ve örnekleri, gül motifinin tarihçesi, halıcılık terimleri ve Isparta gülcülüğünün tarihi alınmıştır.
  • Özgül Karagüzel, Soner Kazaz, İbrahim Baktır ve Zuhal Elinç, “Güllerde Islah Çalışmaları”, Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 17/2 (2013), Özel Sayı, s. 14–17.
    Gülün ve gül ıslahının tarihi, ıslah dönemleri, gülde melezlemenin yapılışı, tür ve çeşit sayıları, gül türlerinin Türkçe ve Latince adları, ıslah terimleri ve gülle ilgili yerler alınmıştır.
  • Abdullah Diler ve İsmail Yüksel Genç, “Isparta Gülünün (Rosa damascena Mill.) Su Ürünlerinde Gıda Katkı Maddesi Olarak Kullanımı: Antimikrobiyel ve Antioksidan Özellikleri Açısından Genel Değerlendirme”, Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 17/2 (2013), Özel Sayı, s. 4–6.
    Isparta gülü ve gül yağının antioksidan ve antimikrobiyal etkisine dair laboratuvar bulguları ve sayılar, Türkiye su ürünleri üretimi ile gıda ve kimya terimleri alınmıştır.
  • Songül Erdoğan, “Kırşehir Yöresinden Tespit Edilen Dokumacılık Terimleri (İsimler)”, Türklük Bilimi Araştırmaları (TÜBAR) 50 (2021 Güz), s. 69–93.
    Kırşehir yöresinde derlenen halı, kilim ve yastık dokumacılığı terimlerinin (alet, ip, motif, top, dokuma türü ve renk adları) madde başları, öteki biçimleri ve Derleme Sözlüğü'nde geçip geçmedikleri alınmıştır; anlamlar bilge.wiki tarafından kısa etiket olarak yazılmış, kaynağın tanımları ve motiflere yüklenen inanç yorumları aktarılmamıştır.
  • Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Türkçe Tıp Dili Kurulu, Türkçe Tıp Dili Kılavuzu, Kocaeli 2006 (ISBN 975-8047-63-9).
    Tıpta kullanılan yabancı terimler için kurulun önerdiği Türkçe karşılıklar alınmıştır; okuması kesin olmayan, madde sınırı şüpheli ya da yeni türetilmiş karşılıklar alınmamıştır.

Osmanlı Türkçesi

  • Mehmet Kanar, Osmanlı Türkçesi Sözlüğü.
    Osmanlıca madde başları, Arap harfli yazımlar ve köken bilgisi için yararlanılmıştır.
  • Ferit Devellioğlu, Osmanlıca-Türkçe Ansiklopedik Lûgat.
    Osmanlıca madde başları, Arap harfli yazımlar ve köken (Arapça, Farsça, Türkçe) bilgisi için yararlanılmıştır.
  • Cem Dilçin (haz.), Yeni Tarama Sözlüğü, Türk Dil Kurumu Yayınları 503, Ankara 1983.
    XIII–XIX. yüzyıl Eski Anadolu ve Osmanlı Türkçesi madde başlarından, bugünkü biçimden farklı olanlar kelime sayfalarının lehçeler bölümüne "Eski Anadolu Türkçesinde" satırı olarak alınmıştır; tanımlar aktarılmamıştır.
  • Mehmet Fatih Uzun, “Lugat-ı Askeriyye'de Yer Alan Denizcilik Terimleri”, Avrasya Terim Dergisi 14 (2) (2026), s. 197–210.
    1844 tarihli Lugat-ı Askeriyye'deki denizcilik terimlerinin madde başları ve köken bilgileri alınmıştır; tanımlar bilge.wiki tarafından yazılmıştır.
  • Osman Köksal, “XIX. Yüzyıl Ortalarında Bir Osmanlı Kasabasındaki Şahıs Adı Profili”, bilig 65 (2013), s. 231–246.
    1845 Şumnu temettuât sayımında Müslüman hane reislerinin adları ve sayıları alınmıştır; oranlar 1625 hane reisi üzerinden hesaplanmıştır.
  • Doğan Yörük, Ayşe Güngören, “Kültürel Değişimi Şahıs İsimleri Üzerinden Okumak: Konya Şehri Kişi Adları (1518-1642)”, Genel Türk Tarihi Araştırmaları Dergisi (Prof. Dr. Eşref Buharalı Özel Sayısı), Kasım 2024, s. 301–328. DOI: 10.53718/gttad.1558909
    1518, 1539, 1584 tahrir ve 1642 avarız defterlerine göre Konya şehrindeki adların sayıları (oğul ve baba adları birlikte) ve köken bilgileri alınmıştır; yalnız dört dönemin hepsinde sayısı okunabilen adlar kullanılmıştır.
  • Hanife Alkan Ataman, “Hamdullah Hamdî’nin Kıyâfetnâme’sinin Bir Nüshası Üzerine”, Türk Dili Araştırmaları Yıllığı – Belleten 74 (2022), s. 193–222. DOI: 10.32925/tday.2022.91.
    Eski Anadolu Türkçesi biçimleri ile kıyafet ilmi ve yazma eser terimleri için yararlanılmıştır.
  • Betül Özcan, “Eski Anadolu Türkçesiyle Yazılmış Bir Tıp Metni: Manẓūme-i Ṭıbb”, Türk Dili Araştırmaları Yıllığı – Belleten 75 (2023), s. 151–180. DOI: 10.32925/tday.2023.99.
    Tıp sözlerinin Eski Anadolu Türkçesi biçimleri ve köken bilgileri alınmıştır.
  • Hanife Alkan Ataman, “Yûnus Emre Dîvânı’nda Mental Fiiller”, Türk Dili Araştırmaları Yıllığı – Belleten 76 (2023), s. 179–216. DOI: 10.32925/tday.2023.108.
    Duyu, duygu, biliş ve açıklama fiillerinin Eski Anadolu Türkçesi biçimleri ile dil bilimi terimleri için yararlanılmıştır.
  • Rabia Ademoğlu, “Bursalı İbrahim Râzî Divanı'nda Kıyafet Terimleri”, Genç Akademisyenler Birliği Sosyal Bilimler Dergisi, 1/1 (Aralık 2021), s. 149–177.
    Osmanlıca giyim kuşam terimleri (arakçîn, câme, dâmen, mengûş, kabâ, hil'at vb.) ve giyimle ilgili deyimler alınmıştır.
  • Dilara Pınar Arıç, “Yunus Emre Divanında Can Kelimesi Üzerine”, Dede Korkut Türk Dili ve Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, 3/5 (2013), s. 501–514.
    can kelimesinin kökeni ve anlamları, Eski Anadolu Türkçesindeki kullanımı ile makalede Devellioğlu'nun lügatinden aktarılan cân ile kurulmuş Osmanlıca kelimelerin anlamları alınmıştır.
  • Mehmet Özdemir, “Şeyhülislâm Hocazâde Esad Efendi'nin Gül-i Handân'ında Gülistân Sözlüğü”, Edebî Eleştiri Dergisi 6 (2) (2022), s. 165–191. DOI: 10.31465/eeder.1151711.
    Hocazâde Esad Efendi'nin Gülistân tercümesindeki derkenar sözlüğünden Farsça ve Arapça kökenli Osmanlıca kelimelerin anlamları (bârgâh, bedrûd, dihkân, meşşâta, peşşe, rûzî vb.) ve davul, meşin, dihkân, cülnâr kelimelerinin kökenleri alınmıştır.
  • Hanifi Vural, “Osmanlı Türkçesi Sözlüklerinde Yer Alan Okçuluk Terimleri”, Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, Sonbahar Özel Sayısı (Ekim 2020), s. 115–123.
    Osmanlı Türkçesi sözlüklerinde geçen okçuluk terimlerinin anlamları alınmıştır.
  • Sedat Maden, “Türk Edebiyatında Kıyafet İlmi ve Kıyafetnameler”, Kuram ve Uygulamada Sosyal Bilimler Dergisi 1 (1), 2017, s. 11–22.
    Kıyafetname türüyle ilgili terimler için yararlanılmıştır.
  • Fatma Ayhan, “Türklerin Giyim Kuşamında Kürk”, 38. ICANAS (Uluslararası Asya ve Kuzey Afrika Çalışmaları Kongresi), 10–15 Eylül 2007, Ankara, Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu, s. 189–202.
    Kürk, kürkçülük, kürk hayvanları ve Osmanlı saray kürkleri ile ilgili kelimeler için yararlanılmıştır.
  • Betül İpşirli Argıt, “Osmanlı İstanbul’unda Giyim Kuşam”, Büyük İstanbul Tarihi, “Giyim-Kuşam, Merasim, Eğlence” bölümü, s. 230–263 (yayın bilgisi kesitte yok).
    Osmanlı giysi, başlık ve kumaş adları ile kıyafet düzenlemelerine dair bilgiler için yararlanılmıştır.
  • Ökkeş Hakan Çetin, Emine Ünzile Çelik, “Elbise-i Atika-i Osmaniye”, History Studies 12 (6), Aralık 2020, s. 3307–3331. DOI: 10.9737/hist.2020.967.
    Osmanlı saray ve ordu görevlilerinin unvanları ile başlık ve giysi adları için yararlanılmıştır.
  • Elif Baga, “İslâm Matematik Tarihinde Hisâbî Cebir Geleneği ve IX./XV. Asırdaki Zirvesi: İbnü'l-Hâim'in el-Mümti' Adlı Eseri”, Nazariyat 3/2 (Nisan 2017), s. 69–125. DOI: 10.12658/Nazariyat.3.2.M0009
    Makalenin cebir terimleri sözlüğünden (Ek 1) ve metinde tanımlanan terimlerden klasik cebirdeki anlamlar kısa etiket olarak alınmıştır; kaynağın tanımları, Arapça beyitleri ve çevirileri aktarılmamıştır.
  • Halime Mücella Demirhan Çavuşoğlu, “İslam Medeniyetinde Matematiğin İşlevselliği: İlm-i Ferâiz Örneği”, Tokat İlmiyat Dergisi 9/2 (Aralık 2021), s. 555–582. DOI: 10.51450/ilmiyat.1010306
    Ferâiz (miras hesabı) terimlerinin bu ilimdeki anlamları kısa etiket olarak alınmıştır; kaynağın tanımları, ayet ve hadis metinleri aktarılmamıştır.
  • Fuat Sezgin, İslam'da Bilim ve Teknik, c. I (çev. Abdurrahman Aliy), 2. baskı, Nisan 2008.
    Arapçadan Avrupa dillerine geçen bilim terimlerinin (sinüs, sıfır, cebir) köken bilgileri ve klasik astronomi terimlerinin anlamları kısa olarak alınmıştır.
  • Hüseyin Gazi Topdemir, İslâm dünyasında matematik ve astronomi üzerine yazı, Bilim ve Teknik, Eylül 2021, s. 78–81.
    Algoritma kelimesinin kökenine dair bilgi alınmıştır.
  • Osmanlı'dan Günümüze Türk Anayasa Metinleri, TBMM Başkanlığı, Ankara 2023. ISBN 978-605-2089-06-4
    Anayasal belgelerin adları, kabul tarihleri ve sayıları ile anayasa metinlerinde geçen kurum ve terimler alınmıştır; tanımlar bilge.wiki tarafından yazılmıştır.
  • Osmanlı Yer Adları I: Rumeli Eyaleti (1514–1550), T.C. Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü, Ankara 2013.
    Liva, kaza, nahiye ve köy, mezraa, çiftlik, mahalle gibi yer adları özgün yazımlarıyla, bağlı oldukları idari birimler ve tahrir defteri yerleriyle alınmıştır; günümüz yer ve ülke karşılıkları bilge.wiki tarafından kaza düzeyinde eklenmiştir (yaklaşık).
  • Ali Adem Yörük, “İlk Hukuk Lügatlerimiz (1870-1928)”, Türk Hukuk Tarihi Araştırmaları 2 (2006), s. 99–128.
    Osmanlı hukuk terimleri, kurumları ve Fransızca karşılıkları belirlenmiştir; tanımlar bilge.wiki tarafından yazılmıştır.
  • Kemal Gözler, İngilizce Karşılıklarıyla Hukukun Temel Kavramları, 17. bs., Ekin, Bursa 2019; Kemal Gözler, İdare Hukuku, c. II, Ekin, Bursa 2009, s. 1622–1625 (Latince-Türkçe idare hukuku terimleri).
    Hukuk terimlerinin eski ve yeni (6098 sayılı TBK) karşılıkları ile Latince karşılıkları belirlenmiştir; tanımlar bilge.wiki tarafından yazılmıştır.
  • Ramazan Çağlayan, “Fıkıh ve Hukuk Terimleri ve Kavramları Üzerine”, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 28 (3) (2024), s. 159–174. DOI: 10.34246/ahbvuhfd.1402461
    Hukuk kelimesinin anlam tarihi ve Osmanlıca hukuk dalı adları alınmıştır; tanımlar bilge.wiki tarafından yazılmıştır.
  • Leyla Babatürk, “Rusça Hukuk Diline Girmiş İslâm Hukuku Terimlerinin Kavramsal Çerçevesi”, Eskiyeni 55 (2024), s. 1589–1613. DOI: 10.37697/eskiyeni.1466165
    Osmanlı vergi ve yönetim terimleri belirlenmiştir; tanımlar bilge.wiki tarafından yazılmıştır.
  • Osmanlı Yer Adları II: Anadolu, Karaman, Rum, Diyarbakır, Arab ve Zülkadriyye Eyaletleri (1530), T.C. Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü, Ankara 2013.
    Liva, kaza, nahiye ve köy, mezraa, mahalle gibi yer adları özgün yazımlarıyla, bağlı oldukları idari birimler, günümüz il ve ülke karşılıkları ve tahrir defteri yerleriyle alınmıştır.

Türk Lehçeleri

  • Feyzi Ersoy (yay. haz.), Karşılaştırmalı Türk Lehçeleri Fiil Çekim Kılavuzu, Türk Dil Kurumu Yayınları 1413, Ankara 2021.
    Temel fiillerin yirmi Türk lehçesindeki kök biçimleri için yararlanılmıştır. Çekim tabloları aktarılmamıştır.
  • Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Nəsimi adına Dilçilik İnstitutu, Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti, I–IV cild, Bakı: Şərq-Qərb, 2006.
    Türkçe kelimelerin Azerbaycan Türkçesindeki karşılıkları için madde başlarından yararlanılmıştır; eşleştirme yazım benzerliğine dayanır. Tanımlar aktarılmamıştır.
    azerbaycandili.az
  • Kâşgarlı Mahmûd, Dîvânü Lugâti't-Türk, Kabalcı Yayınevi, İstanbul 2005 (çevriyazılı baskı).
    Kelimelerin 11. yüzyıl Türkçesindeki biçimleri için madde başlarından yararlanılmıştır. Tanımlar aktarılmamıştır.
  • Alexander Savelyev ve Martine Robbeets, “Bayesian phylolinguistics infers the internal structure and the time-depth of the Turkic language family”, Journal of Language Evolution 5/1 (2020). Veri seti: lexibank/savelyevturkic.
    Temel kelimelerin Türk lehçelerindeki ve Eski Türkçedeki karşılıkları için yararlanılmıştır. Bilimsel transkripsiyon sadeleştirilerek aktarılmıştır.
    Lisans: CC BY 4.0github.com/lexibank/savelyevturkic
  • Bülent Hünerli, “Gagavuz Türkçesindeki Çok Anlamlı ‘Uur (Uğur)’ Sözcüğü Üzerine”, TÜRÜK Dil, Edebiyat ve Halkbilimi Araştırmaları Dergisi 1 (2) (2013), s. 351–358.
    Uğur kelimesinin Gagavuz Türkçesindeki anlamları, tarihî biçimleri ve köken görüşü alınmıştır; açıklamalar aktarılmamıştır.
  • Bülent Hünerli, “Eski Türkçeden Eski Oğuz Türkçesine ‘Tégme~Degme’ Sözcüğünün Anlamları ve Kullanımları”, Dil Araştırmaları 15 (Güz 2014), s. 215–235.
    değme kelimesinin Eski Türkçe, Karahanlı, Harezm ve Eski Anadolu Türkçesi biçimleri için yararlanılmıştır; örnek cümleler ve yazarın çevirileri aktarılmamıştır.
  • Ertan Besli, Eski ve Orta Türkçe Hayvan İsimlerinin Etimolojisi, doktora tezi, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul 2010.
    Hayvan adlarının tarihî Türk dillerindeki ve çağdaş Türk lehçelerindeki biçimleri alınmıştır; tanımlar, açıklamalar ve çeviri metinler aktarılmamıştır.
  • Yasin Karadeniz, “Codex Cumanicus'ta Bitki Adları”, Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 15 (1) (2017), s. 611–633. DOI: 10.18026/cbayarsos.298145
    Codex Cumanicus'taki bitki adlarının Kıpçakça biçimleri, çağdaş Türk lehçelerindeki karşılıkları, Anadolu ağızlarındaki kullanımları ve köken görüşlerinin kısa özetleri alınmıştır; makalenin açıklamaları aktarılmamıştır. Codex Cumanicus'un Alman bölümü misyonerlerce hazırlanmıştır; bu eserden yalnız dil malzemesi (kelime biçimleri) alınmıştır.
  • Muhammet Kaya, “Eski Türkçe Tarım Terimlerinin Anadolu Ağızlarındaki Durumu”, Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi 6 (4) (2022), s. 1460–1486. DOI: 10.34083/akaded.1193999 (CC BY 4.0)
    Eski Türkçe tarım terimleri ile makalede TDK Derleme Sözlüğü'nden aktarılan ağız biçimleri ve derlendikleri iller alınmıştır.
  • Serkan Cihan, “Mukaddimetü'l-Edeb'in Yozgat Nüshasında Geçen Akrabalık Terimleri Üzerine”, RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi 37 (2023), s. 307–318. DOI: 10.29000/rumelide.1405740
    Harezm Türkçesi (1257) akrabalık adlarının biçimleri alınmıştır; açıklamalar aktarılmamıştır.
  • Hasan Galip, “Kısasü'l-Enbiyâ'da Tıp Terimleri”, UDEKAD Uluslararası Dil, Edebiyat ve Kültür Araştırmaları Dergisi 7 (4) (2024), s. 790–814. DOI: 10.37999/udekad.1520530
    Harezm Türkçesi tıp terimlerinin biçimleri ve köken görüşleri alınmıştır; açıklamalar aktarılmamıştır.
  • Feyza Tokat, “Karakalpak Türkçesindeki Tıp Terimleri”, Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 13 (2012), s. 1–15.
    Organ, hastalık ve tedavi adlarının Karakalpak Türkçesi biçimleri alınmıştır; açıklamalar aktarılmamıştır.
  • Uğur Uzunkaya, “Eski Uygurca Fiziki Coğrafya Terimleri Üzerine”, Karadeniz Araştırmaları XV/60 (2018), s. 182–200.
    Dağ, su ve toprak adlarının Eski Uygurca biçimleri ve köken görüşleri alınmıştır; açıklamalar aktarılmamıştır.
  • Gülzura Jumakunova, “Kırgız Dilinde Soya Dayalı Akrabalık Terimleri”, KutBilim Sosyal Bilimler ve Sanat Dergisi 1 (1) (2021), s. 1–19.
    Akrabalık adlarının Kırgızca ve tarihî biçimleri ile köken görüşleri alınmıştır; açıklamalar aktarılmamıştır.
  • Muvaffak Duranlı, “Saha Türklerinin Destanlarında Kullanılan Ölçü Terimleri”, Folklor Akademi Dergisi 3 (2) (2020), s. 250–263.
    Ölçü terimlerinin Yakut (Saha) Türkçesi biçimleri alınmıştır; açıklamalar aktarılmamıştır.
  • G. A. Gaydarci, E. K. Koltsa, L. A. Pokrovskaya, B. P. Tukan, Gagauz Türkçesinin Sözlüğü, sorumlu red. N. A. Baskakov, çev. İsmail Kaynak, A. Mecit Doğru, Kültür Bakanlığı Yayınları, Ankara 1991.
    Türkiye Türkçesi karşılığıyla ses denkliği tutan Gagavuz Türkçesi biçimleri ve Gagavuz atasözleri (Türkiye Türkçesi karşılıklarıyla) alınmıştır; tanımlar aktarılmamıştır.
  • Berna Sert, “Yayın Değerlendirme: Gregoryen Kıpçak Türkçesi ile Yazılmış Töre Bitigi'nde Hukuk Terimleri”, Dil Araştırmaları 33 (2023), s. 289–294.
    Hukuk terimlerinin Gregoryen Kıpçakça (XVI. yüzyıl) biçimleri alınmıştır.
  • Metanet Hacıyeva, “Azerbaycan Türkçesindeki Hukuk Terminolojisi Sözlüklerinin Dil Analizi (1900-2006)”, Euroasia Journal of Social Sciences & Humanities 11 (40) (2024), s. 28–36. DOI: 10.5281/zenodo.14395073
    Hukuk terimlerinin Azerbaycan Türkçesi karşılıkları alınmıştır; tanımlar bilge.wiki tarafından yazılmıştır.
  • Aydın, “Dîvânu Lugâti't-Türk'te Hukuk Terimleri”, Trabzon Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 4 (2) (2026), s. 297–347.
    Hukuk ve akrabalık terimlerinin Dîvânu Lugâti't-Türk'teki biçimleri ve Kâşgarlı'nın kaydettiği atasözleri (Türkiye Türkçesi karşılıklarıyla) alınmıştır.
  • Oğuz Alparslan Çatal, “Kırgız Türkçesi Akrabalık Terimlerinde Alt Anlamlılık”, Dil Araştırmaları 30 (2022), s. 199–212. DOI: 10.54316/dilarastirmalari.1050066
    Akrabalık adlarının Kırgızca biçimleri alınmıştır.
  • Zeynep Korkmaz, “Türk Dilinde +ça Eki ve Bu Ek ile Yapılan İsim Teşkilleri Üzerine Bir Deneme”, Ankara Üniversitesi DTCF Dergisi XVII (3-4) (1959), s. 275–358.
    +ça ekiyle kurulmuş kelimelerin yapı çözümlemesi alınmıştır.
  • Yûsuf Has Hâcib, Kutadgu Bilig, haz. Mustafa S. Kaçalin, T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü, Yayın No 3137, e-kitap. ISBN 978-975-17-3359-7
    6.645 beyitlik çevriyazılı metinden kelime dizini çıkarılmış; sitede kayıtlı Karahanlı biçimlerinin kaç beyitte geçtiği ve örnek beyit numaraları verilmiştir. Beyit metni aktarılmamıştır.
  • Galip Güner, “Memlûk-Kıpçak Sözlük ve Gramerlerinde Kişi Adları”, Dil Araştırmaları 23 (Güz 2018).
    Memlûk-Kıpçak eserlerinde (Tercümân-ı Türkî, ed-Dürretü'l-Mudiyye, Kitâbü'l-İdrâk, Tuhfetü'z-Zekiyye, el-Kavânînü'l-Külliyye) kişi adı olarak geçen biçimler ve eserdeki yerleri alınmıştır; sıklık bilgisi yoktur.
  • Ülkü Polat, “Türkçede Alış- Fiili Üzerine”, Türk Dili Araştırmaları Yıllığı – Belleten 81 (2026), s. 265–286. DOI: 10.32925/tday.2026.151.
    Alış- fiilinin tarihî ve çağdaş lehçe biçimleri, köken görüşleri ve Eski Uygur atasözleri alınmıştır; açıklamalar aktarılmamıştır.
  • Salih Köse, “Eski ve Orta Türkçe Metinlerinde Ad Aktarmasına Dayalı Kıyafet Adları”, Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi 48 (2019), s. 245–268. DOI: 10.24155/tdk.2019.119.
    Kıyafet adlarının tarihî ve çağdaş lehçe biçimleri ile köken bilgileri alınmıştır.
  • Hüseyin Yıldız, “Eski Türkçede Dokumacılıkla İlgili Söz Varlığı”, Arış 10 (2013), s. 82–91.
    Dokumacılık ve giyim sözlerinin Eski Türkçe biçimleri alınmıştır.
  • Sherubay Kurmanbaiuly, Marlen Adilov, Zhumagali İbragimov, “Kazakça Ağızlar Sözlüğünde Kayıtlı Bazı Eskicil Sözcükler Üzerine”, Türk Dili Araştırmaları Yıllığı – Belleten 73 (2022), s. 151–190. DOI: 10.32925/tday.2022.78.
    Eskicil sözlerin çağdaş lehçe ve tarihî biçimleri ile köken görüşleri alınmıştır.
  • Serkan Şen, “Eski Türkçe ‘yala’, Çağdaş Türkçe ‘yalan’ Sözcükleri Üzerine”, Türk Dili Araştırmaları Yıllığı – Belleten 77 (2024), s. 177–198. DOI: 10.32925/tday.2024.116.
    Yala ve yalan sözlerinin tarihî ve lehçe biçimleri ile köken görüşleri alınmıştır.
  • Nurdin Useev, “Manas Destanı’nda Eski Türkçeye Özgü Gramer Unsurları”, Türk Dili Araştırmaları Yıllığı – Belleten 74 (2022), s. 39–50. DOI: 10.32925/tday.2022.84.
    Kırgızca kalıplaşmış zarfların ve Eski Türkçe biçimlerin alınmasında yararlanılmıştır.
  • Ferhat Kayacan, “Türk Edebiyatı Numuneleri (1926) Kitabında Kullanılan Dîvânu Lugâti't-Türk Metinlerinin Analizi”, Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi (TEKE), 14/1 (2025), s. 49–70. DOI: 10.7884/teke.1596485.
    Dîvânu Lugâti't-Türk biçimleri (yuwqa, qorq-, toğ-, yığla-) ve Türk Edebiyatı Numuneleri'ndeki (1926) sav çevirileri alınmıştır.
  • Gülsüm Kırbaş, “Karay Türkçesinde Duyu (Algılama) Fiilleri”, Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi (TEKE), 14/3 (2025), s. 731–749. DOI: 10.7884/teke.1646649.
    Dokunma, görme, işitme, koklama ve tatma fiillerinin Karay Türkçesindeki karşılıkları (Karayca-Rusça-Lehçe Sözlük'e dayanarak) alınmıştır.
  • Muharrem Yıldız – İzzet Şirin, “Eski Uygur Türkçesi Hukuk Belgelerinde Eş Dizimsel İfadeler”, Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi (TEKE), 14/4 (2025), s. 1094–1121. DOI: 10.7884/teke.1720150.
    Eski Uygur hukuk belgelerinde geçen bazı temel kelimelerin Eski Türkçe biçimleri alınmıştır.
  • Shynarbyek Syeitkhan, “Moğollarda At Damgalama Gelenekleri ve Damga (Tamga) Türleri”, Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi (TEKE), 13/1 (2024), s. 1–21. DOI: 10.7884/teke.1426386.
    damga kelimesinin Kazak Türkçesindeki ve Çağatay Türkçesindeki biçimleri alınmıştır.
  • Adem Bulut, “Türk Dilinde Bilinmeyen Bir Kelime Türetme Yöntemi: ‘Fiilleştirme’”, Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi (TEKE), 14/4 (2025), s. 1196–1214. DOI: 10.7884/teke.1720528.
    Memlûk-Kıpçak Türkçesi metinlerinden bazı kelimelerin Kıpçak Türkçesi biçimleri ile saban, kuyum, çevre, yağma ve kına kelimelerinin kökenine ilişkin aktarılan görüşler alınmıştır.
  • Yusuf Ulusoy, “Çok Dillilik ve Dîvânu Lûgati't-Türk”, Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi (TEKE), 13/3 (2024), s. 838–848. DOI: 10.7884/teke.1445510.
    güğüm (kumgan, Oğuzca aftaba) ve boyunluk (Oğuzca kalide) kelimelerinin Dîvânu Lugâti't-Türk'teki karşılıkları ile boy adlarından türeyen DLT fiilleri (çigillen-, kençeklen-, tawgaçlan-, töpütlen-, ugraklan-) alınmıştır.
  • Mehmet Fatih Dinçaslan, “Gagavuz Türkçesinde Kullanılan Noktalama İşaretleri ve İşlevlerinin Türkiye Türkçesi ile Karşılaştırılması”, Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi (TEKE), 14/4 (2025), s. 1136–1156. DOI: 10.7884/teke.1720690.
    Noktalama işaretlerinin Gagavuz Türkçesindeki adları (durguçluk nışannarı, soruş nışanı, şaşma nışanı, kavıçlar vb.) alınmıştır.
  • Dilan Tapar, “Maden Adlarının Köken Bilimi Açısından İncelenmesi”, Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi (TEKE), 14/4 (2025), s. 1215–1237. DOI: 10.7884/teke.1720577.
    demir, gümüş, bakır, tunç ve çelik kelimelerinin bazı Türk lehçelerindeki ve Karahanlı Türkçesindeki biçimleri alınmıştır.
  • Fecri Yavî, “Bir Galat Sözlüğündeki Türkçe Etimolojik Çözümlemelerin Değerlendirilmesi”, Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi (TEKE), 15/1 (2026), s. 126–142. DOI: 10.7884/teke.1722627.
    ark, akçe, tütün, altın, hoppa, kar, dilenci, ağa, hanım, dangalak, cibinlik ve bulgar kelimelerinin kökenine ilişkin görüşler ile bazı tarihî biçimler alınmıştır.
  • Hatice Özkara Güler, “Memlûk Kültürünün İz Düşümlerini Kendinden Menkul Renkleri Üzerinden Okumak”, Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi (TEKE), 15/1 (2026), s. 25–45. DOI: 10.7884/teke.1723419.
    kaftan, giysi, gömlek ve belik kelimelerinin Memlûk Kıpçak Türkçesindeki biçimleri ile Memlûk teşrifat, giyim ve kumaş terimleri (çetr, mahmil, teşrif, tırâz, kellûte, akbiyye, tiklâve, burgal, sukmân, isâbe, tabılhâne vb.) alınmıştır.
  • Emine Temel, “Altın Ordu, Kırım, Kazan Hanlıkları'na Ait Yarlık ve Bitiklerde Meslek Adları”, Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi (TEKE), 10/2 (2021), s. 432–454.
    Harezm-Kıpçak Türkçesindeki meslek adlarının biçimleri, tarihî biçimleri ve kökenlerine ilişkin görüşler alınmıştır.
  • Ahmet Dinç, “Son Dönem Çağatayca Tarih Eseri Şecere-yi Harezmşâhî'de Yer Alan Deyimler”, Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi (TEKE), 10/1 (2021), s. 42–63.
    Türkiye Türkçesindeki deyimlerin Beyânî'nin Şecere-yi Harezmşâhî'sinde (Çağatay Türkçesi, XIX–XX. yüzyıl) geçen karşılıkları alınmıştır.
  • Hüseyin Gökçe, “Oğuz Grubu Türk Lehçelerinde Fiil Tamlayıcı İlişkisi Bağlamında Yönelme (+(y)A) ve Belirtme (+(y)I/U) Durum Biçimbirimlerinin Farklı Kullanımı: Acı-, Bak-, Döv-, Gül- ve Seyret- Fiilleri Örneği”, SEFAD 45 (2021), s. 143–158. DOI: 10.21497/sefad.943958
    acı-, bak-, döv-, gül-, seyret- fiillerinin tarihî ve lehçe biçimleri alınmıştır.
  • A. Nur Sır Dündar, “Kütahya Merkez Ağzından Derleme Sözlüğü'ne Katkılar-I”, Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi (TEKE) 10 (3) (2021), s. 903–925.
    Kütahya merkez ağzındaki fiillerin anlamları ve Derleme Sözlüğü'nde bulunup bulunmadıkları alınmıştır.
  • Nigar Karakulak, “Tekirdağ İli, Muratlı İlçesi, Arzulu Köyü Tarla Adlarının Ad Bilimi Açısından İncelenmesi”, Dede Korkut Türk Dili ve Edebiyatı Araştırmaları Dergisi 2 (3) (2013).
    Ad bilimi terimleri, yer adlarında geçen coğrafya kelimeleri (çatak, longoz, künk, ayazma), amuca kelimesi ve Tekirdağ ağzındaki susa (şose) biçimi alınmıştır.
  • Nadim Gök, “Ferâgî'nin Çağatay Türkçesi Sözlüğü” (Farhad Rahimi, TDK 2021, kitap tanıtımı), Gazi Türkiyat 29 (2021), s. 269–279. DOI: 10.34189/gtd.29.014.
    Miftâhu'l-Lugat'tan (1642) Çağatay Türkçesi sözcükler (irik, eci, bışık, yava, üküş, çüçi, keyin, uçmah vb.), lehçe karşılıkları ve sözlüğün tarihî bilgileri alınmıştır.
  • Ümit Hunutlu ve Seher Erenbaş Pehlivan, “Kazak Türkçesinde Tarım Aleti Terimleri”, Karadeniz Araştırmaları XXIII/91 (2026), s. 1498–1527.
    Tarım aleti adlarının Kazak Türkçesindeki ve tarihî Türk lehçelerindeki biçimleri, köken görüşleri ile tarım terimlerinin tanımları alınmıştır.
  • Aksaamai Omuralieva, “Kıpçak Grubu Lehçelerinde (Kırgız, Kazak, Tatar ve Başkurt Türkçesinde) ‘Değil’ Kelimesinin Kullanımı Üzerine”, Türk Dili Araştırmaları Yıllığı – Belleten 74 (2022), s. 51–68. DOI: 10.32925/tday.2022.85.
    “Değil” kelimesinin Kıpçak lehçelerindeki biçimleri, tarihî biçimleri ve köken görüşleri ile dil bilgisi terimleri alınmıştır.
  • Zühal Ölmez, Hamdi Lateef Khairullah, “Et-Tuhfetü’z-Zekiyye fi’l-Lugâti’t-Türkiyye’de Farsça Sözcükler-I”, Türk Dili Araştırmaları Yıllığı – Belleten 64 (2016), s. 175–188.
    Kıpçak Türkçesindeki Farsça alıntıların tarihî ve lehçe biçimleri ile köken görüşleri alınmıştır.
  • Abdurishid Yakup, “Çin’de Türk Dilleri ve Türk Dilleriyle İlişkili Dil ve Dil Çeşitlerine İlişkin Son Belgeler”, Türk Dili Araştırmaları Yıllığı – Belleten 79 (2025), s. 83–112. DOI: 10.32925/tday.2025.129.
    Dil belgeleme ve dil bilimi terimleri için yararlanılmıştır.
  • Havva Yaldız, “Memlûk Türkçesiyle Kaleme Alınmış Bilinmeyen Bir Satır Altı Kur’an Tercümesi: Diyanet Kütüphanesi 2596 Numaralı Nüsha”, Türk Dili Araştırmaları Yıllığı – Belleten 81 (2026), s. 205–236. DOI: 10.32925/tday.2026.149.
    Memlûk sahası Kıpçak Türkçesi biçimleri ile yazma eser ve dil bilgisi terimleri için yararlanılmıştır.
  • Aslıhan Erdoğan, Göktürk Dönemi Eserlerinde Giyim Aksesuarları, yüksek lisans tezi, Sakarya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2022.
    Eski Türk giyim ve süs eşyası adları ile Eski Türkçe biçimleri için yararlanılmıştır.
  • Gizem Gülşah Karaoğlu, “Divânü Lûgati’t-Türk ve Zirâʽat Albümü’nde Tarım ve Hayvancılıkla İlgili Bazı Terimler”, TOBİDER – International Journal of Social Sciences 3 (1), 2019, s. 53–67.
    Hayvan ve bitki adlarının Eski Türkçe ve Dîvânu Lugâti't-Türk biçimleri ile köken bilgileri alınmıştır.
  • Feride Tagirova, Olga Byatikova, “Tatar Dilinde Halıcılık ve Dokuma Terimleri”, arış VII (2012), s. 122–129.
    Tatar Türkçesi ve ağızlarındaki dokuma terimlerinden Türkiye Türkçesinde karşılığı olanların Tatarca biçimleri, ağız bilgisi ve kısa anlamları ile kilim ve palas üzerine köken görüşleri alınmıştır; anlamlar bilge.wiki tarafından kısa etiket olarak yazılmıştır.
  • Hayrettin İhsan Erkoç, Eski Türklerde Devlet Teşkilatı (Gök Türk Dönemi), tez, Ankara 2008.
    Göktürk unvanlarının (kağan, yabgu, şad, tigin, katun, tarkan, tudun, ilteber, buyruk, yargan…) görevleri kısa etiket olarak, kökenlerine dair araştırıcı görüşleri özet olarak alınmıştır; inanç ve kut anlatıları alınmamıştır.
  • Zühal Ölmez, Serkan Erdem, "Zübdetü'l-Âsâr Vakayinamesindeki Devlet Teşkilatı Terimleri", Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi 59/2, 2019, s. 379–398.
    Timurlu devlet teşkilatı unvanlarının (kurultay, yasavul, ınak, korçı, kötval, bitikçi, tovacı, daruga, yurtçı…) görevleri kısa etiket olarak, kökenlerine dair araştırıcı görüşleri özet olarak alınmıştır.

Atasözleri ve Deyimler

  • Ömer Asım Aksoy, Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü 1: Atasözleri Sözlüğü, İnkılap Kitabevi, İstanbul.
    Atasözlerinin kendisi (halk ürünü sözler) alınmıştır; eserdeki açıklamalar ve yorumlar aktarılmamıştır. Atasözlerinin kelimelerle eşleştirilmesi otomatik yapılmıştır.
  • Engin Çetin (ed.), Yapı, Anlam ve Kullanım Özellikleri Bakımından Türk Atasözleri, Paradigma Akademi Yayınları, Çanakkale 2024.
    Kitaptaki makalelerde geçen atasözlerinin kendisi (Türkiye Türkçesi, Osmanlı Türkçesi, Karahanlı, Çağatay, Kazak, Salır, Tuva vb. Türk lehçeleri, Arapça ve Farsça meseller) ile kaynağın verdiği Türkiye Türkçesi karşılıkları alınmıştır. Yazarların açıklamaları, yorumları ve çevirileri aktarılmamıştır.
  • Nurettin Albayrak, Türkiye Türkçesinde Atasözleri, Kapı Yayınları, İstanbul 2009.
    Eserdeki atasözlerinin kendisi (madde başları) alınmıştır; yazarın açıklamaları, inceleme bölümü ve dizini aktarılmamıştır. Atasözlerinin kelimelerle eşleştirilmesi otomatik yapılmıştır.
  • Türk Halk Edebiyatı. 9. Milletlerarası Türk Halk Kültürü Kongresi Bildirileri (Ordu, 20–23 Kasım 2017), T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları, Ankara 2018.
    Bildirilerde geçen atasözleri ve deyimlerin kendisi (Türkiye Türkçesi ve Irak Türkmen Türkçesi, Kızlarbat ağzı) alınmıştır; yazarların açıklamaları ve çevirileri aktarılmamıştır.
  • Muhammet Selim İpek, “Türk Atasözleri ve Deyimleri ile Eşanlamlı Arap Meselleri”, EKEV Akademi Dergisi 18/60 (Yaz 2014), s. 187–196.
    Makalede ele alınan Arap meselleri (Arap harfli metin) ve yazarın eşleştirdiği Türkçe atasözü/deyim karşılıkları alınmıştır; yazarın açıklamaları ve meseller için yaptığı Türkçe çeviriler aktarılmamıştır.
  • Ayşe Duvarcı, “Saxa ve Türkiye Atasözlerinde Dil Kavramının Anlamlandırılması”, International Journal of Social and Humanities Sciences 3/3 (2019), s. 157–166.
    Makaledeki Türkiye Türkçesi atasözleri ile Saha, Hakas, Altay ve Tuva atasözleri alınmıştır (kaynak hepsini Saha diye verir; dil tayini bilge.wiki'nindir, kesin olmayanlar (?) ile işaretlidir). Kelimesi kelimesine çeviriler bilge.wiki tarafından yapılmıştır; yazarın açıklamaları ve çevirileri aktarılmamıştır. Bazı kelimelerin lehçe biçimleri de lehçeler bölümüne eklenmiştir.
  • Nail Tan, “Mustafa Erdoğan'ın Atasözü ve Deyim Sözlüklerine Katkıları”, Türk Dili 68/792 (Aralık 2017), s. 17–23.
    Makalede geçen Konya Ereğli yöresi atasözleri ve deyimlerinin kendisi alınmıştır; anlam açıklamaları aktarılmamıştır.
  • Bayram Ali Kaya, “Atasözleri ve Deyimlerin Dîvân Şiirinde Kullanımı ile Dîvânların Bu Söz Varlıklarımız Bakımından Önemi”, Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi 6 (2011), s. 11–54.
    Divanlarda tespit edilip başlıca sözlüklerde yer almayan atasözleri ve deyimlerin kendisi ile yazarın işaret ettiği Türkiye Türkçesi atasözü karşılıkları alınmıştır; beyitler ve açıklamalar aktarılmamıştır.
  • Hasan Kaya, “Emrî Divanı'nda Deyimler”, Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi 6 (2011), s. 55–130.
    Emrî Divanı'nda geçen deyimlerin madde başları alınmıştır; anlam açıklamaları ve örnek beyitler aktarılmamıştır.
  • Ömer Asım Aksoy, “Atasözleri ve Deyimler Hakkında II”, Türk Dili (TDK) 15 (1952), s. 154–161.
    Makalede örnek olarak geçen atasözlerinin kendisi alınmıştır; Aksoy'un açıklamaları ve çevirileri aktarılmamıştır.
  • Ömer Asım Aksoy, “Atasözleri ve Deyimler Hakkında IV”, Türk Dili (TDK) 17 (1953), s. 178–182.
    Makalede örnek olarak geçen deyim ve atasözlerinin madde başları alınmıştır; tanımlar ve açıklamalar aktarılmamıştır.
  • Sivas İl Millî Eğitim Müdürlüğü, Atasözleri ve Deyimler (500 atasözü, 500 deyim), Sivas 2017.
    Atasözleri ve deyimlerin madde başları alınmıştır; anlam açıklamaları aktarılmamıştır.
  • Nail Tan, “Atasözü Araştırmalarına Katkılar: Yedi Atasözü Üzerine”, Türk Dili 67/788 (Ağustos 2017), s. 98–105.
    Makalede ele alınan yöresel atasözleri, yöre bilgisi ve andığı sözlük çeşitlemeleri alınmıştır; anlam açıklamaları aktarılmamıştır.
  • Nail Tan, “Emirdağ Ağzında Atasözleri ve Deyimler Üzerine”, Türk Dili 68/795 (Mart 2018), s. 92–101.
    Makalede geçen Emirdağ (Afyonkarahisar) atasözleri ve deyimlerinin kendisi alınmıştır; anlam açıklamaları ve örnek cümleler aktarılmamıştır.
  • Nail Tan, “Kırşehir Dalakçı Köyü Söz Varlığı Derlemeleri Üzerine”, Türk Dili (Ağustos 2019), s. 68–76.
    Makalede geçen Dalakçı köyü (Kırşehir) atasözleri ve deyimlerinin kendisi alınmıştır; açıklamalar aktarılmamıştır.
  • Nail Tan, “Bolu Atasözleri Üzerine Bir Kaynak: Atasözleri ve Söz Çalımları”, Türk Dili 69/819 (Mart 2020), s. 64–73.
    Makalede geçen Bolu atasözleri ve deyimleri ile andığı sözlük çeşitlemeleri alınmıştır; anlam açıklamaları aktarılmamıştır.
  • Mehmet Yavuz, Türkçe Dersi Öğretim Programı ve 6. Sınıf Türkçe Ders Kitaplarının Söz Varlığı Açısından İncelenmesi, yüksek lisans tezi, Akdeniz Üniversitesi, Antalya 2020.
    Ders kitaplarında geçen deyim ve kalıp sözlerin madde başları alınmıştır; tezin yorumları aktarılmamıştır.
  • Ömer Asım Aksoy, “Atasözleri, Deyimler”, Türk Dili Araştırmaları Yıllığı – Belleten 1962, TDK Yayınları 217, Ankara 1988, s. 131–166.
    Makalede örnek olarak geçen atasözleri ve deyimler, tarihî biçimleri ve Aksoy'un yanlış/doğru biçim ayrımları alınmıştır; açıklamalar ve çeviriler aktarılmamıştır.
  • Feyza Tokat, “Türkiye Türkçesinde Tıp Terimleri ile Kurulmuş Deyimler”, Avrasya Terim Dergisi, 2/2 (2014), s. 11–19.
    Organ, hastalık ve tedavi adlarıyla kurulmuş deyimlerin listesi alınmıştır; deyimlerin anlamları bilge.wiki editörlerince yazılmıştır.
  • Gülda Çetindağ Süme, “Türk Kültüründe Değerler Simgesi Gül”, Akra Kültür Sanat ve Edebiyat Dergisi 5 (13) (2017), s. 105–123.
    Gülle ilgili deyimlerin anlamları, bir atasözü ve gülle ilgili bazı kelimeler alınmıştır.
  • Erhan Ayaz, “Gül Sözcüğünün Türk Dili ve Edebiyatındaki Yeri”, Elektronik Mesleki Gelişim ve Araştırma Dergisi (Aralık 2011), s. 140–145.
    Derleme Sözlüğü'ne dayanan yöresel gül adları ve anlamları (arı gülü, aydın gülü, gül kuşu, gül damlası vb.), gülle kurulan kişi adları, atasözü ve deyimler, gülün edebiyattaki yeri alınmıştır.
  • Ayten Bülbül, “Türk Kültüründe Kara Renk Sözcüğünün Tutumsal Anlam Değeri”, Türk Dili Araştırmaları Yıllığı – Belleten 80 (2025), s. 25–56. DOI: 10.32925/tday.2025.135.
    Kara kelimesiyle kurulmuş atasözleri ile değer biçme kuramına ait dil bilimi terimleri için yararlanılmıştır.

Mutfak Kültürü

  • Emrah Keskin, Ceyhun Uçuk, “Türk Mutfağı”, kitap bölümü (Bölüm 1), s. 15–18 (kitap künyesi kesitte yok).
    Orta Asya, Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde bilinen yiyecek ve içecekler, mutfak araçları ve öğün düzeni bilgileri alınmıştır.
  • Yasemin Solmaz, Dilek Dülger Altıner, “Türk Mutfak Kültürü ve Beslenme Alışkanlıkları Üzerine Bir Değerlendirme”, Safran Kültür ve Turizm Araştırmaları Dergisi 1 (3), 2018, s. 108–124.
    Yemeklerin hangi dönemde bilindiği, saray ve halk mutfağı farkları ve dönem kaynakları (Selçukname vb.) bilgileri alınmıştır.
  • Nihal Kadıoğlu Çevik, “Türk Mutfağının, Akdeniz Mutfak Kültürünün Genel Özellikleri Yönünden Değerlendirilmesinin Önemi”, 5. Milletlerarası Türk Halk Kültürü Kongresi Maddi Kültür Seksiyon Bildirileri, Kültür Bakanlığı HAGEM Yayınları, Ankara 1997.
    Hatay ve Akdeniz yöresel yemekleri (sini köftesi, balık ekşilisi, tuzlu yoğurt), yöresel adlar (zeyt) ve bazı mutfak kelimelerinin ilk tanıkları alınmıştır.
  • Aysu Hatipoğlu, Orhan Batman, “Osmanlı Saray Mutfağı’na Ait Gastronomik Unsurların Günümüz Türk Mutfağı İle Kıyaslanması”, Seyahat ve Otel İşletmeciliği Dergisi 11 (2), 2014, s. 62–74.
    Saray mutfağı teşkilatı (Matbah-ı Âmire, usta-kalfa-çırak), saraya giren yemekler, XVI. yüzyıl düğün sofraları ve saray sofra eşyaları bilgileri alınmıştır.
  • Nuray Demir Öztürk, “Osmanlı Mutfak Kültürüne Dair Muhtasar Bir Risale”, Türk Kültürü İncelemeleri Dergisi 52, 2024, s. 381–408. DOI: 10.24058/tki.2024.521.
    XVII. yüzyıla ait bir yazma risalede yiyeceklerin eski tıp anlayışına göre tabiatı ve faydaları ile kelimelerin Osmanlı Türkçesi biçimleri alınmıştır.
  • Doğan Kaya, “Osmanlı Mutfağı”, Nail Tan Armağanı, Ankara 2011, s. 303–309. Yazı, Ayşe Fahriye’nin Ev Kadını (İstanbul 1884) adlı yemek kitabına dayanır.
    Ayşe Fahriye’nin Ev Kadını (1884) yemek kitabındaki yemek adları ve bölüm başlıkları ile mutfak araç gereçleri alınmıştır.
  • Mehmet Oğuzhan İlban, Emin Güleç, Fatih Çolakoğlu, Şeyda Nur Karabıyık, “Türkistan’dan Günümüze Türk Mutfak Kültürünün Gelişimi”, Türk Dünyası Araştırmaları 127 (251), 2021, s. 269–288.
    İslamiyet öncesi, Selçuklu, Beylikler ve Osmanlı dönemlerinde yiyeceklerin yeri; toy, orun, ülüş gibi eski Türk sofra düzeni terimleri alınmıştır.
  • T.C. Millî Eğitim Bakanlığı, Türk Mutfağına Özgü Et ve Sakatat Yemekleri (Yiyecek İçecek Hizmetleri, Aşçılık; modül 811ORK057), Ankara 2011.
    Yöresel kebap, köfte ve sakatat yemeklerinin tarifleri (malzeme ve yapılış) ile yöre bilgileri alınmıştır; yapılış adımları kısaltılarak yeniden yazılmıştır.
  • Yusuf Yiğit, “Osmanlı Mutfak Kültüründe Gastronomik Ürünler ve Kültürel Miras Üzerine Bir İnceleme”, Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, 2025, Özel Sayı – Yemek, s. 342–361. DOI: 10.33692/avrasyad.1777350.
    Saray mutfağına gelen ürünler ve geldikleri yerler, baharat ve şerbet kültürü, arşiv kayıtları ile Arap mutfağında Türkçe adıyla bilinen yemekler alınmıştır.
  • Mehmed Kâmil, Melceü’t-Tabbâhîn (Aşçıların Sığınağı), İstanbul 1260/1844; haz. Günay Kut – Turgut Kut, Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Yayınları 57, İstanbul 2015.
    İlk basılı Türkçe yemek kitabındaki 284 tarifin malzemeleri ve yapılış sırası alınmıştır; yapılış adımları bilge.wiki tarafından bugünkü dille yeniden yazılmıştır. Ölçüler eserdeki gibi verilip bugünkü karşılıkları eklenmiştir.
  • T.C. Millî Eğitim Bakanlığı, Türk Mutfağına Özgü Sebze Yemekleri (Yiyecek İçecek Hizmetleri, Aşçılık; modül 811ORK052), Ankara 2011.
    Musakka, oturtma, bastı, güveç, tava, silkme, zeytinyağlı, pilaki ve kızartma gruplarındaki sebze yemeklerinin tarifleri alınmıştır; yapılış adımları kısaltılarak yeniden yazılmıştır.
  • Ayşe Yetimoğlu (tarifler), Erdem Zekeriya İskenderoğlu (yay. koord.), Lezzet Trabzon: Yöresel Lezzet Tarifleri, Trabzon Büyükşehir Belediyesi Kültür Yayınları 123, Trabzon (basım yılı yok). ISBN 978-975-7770-71-8.
    Kırk üç Trabzon tarifinin malzeme, ölçü, porsiyon ve süre bilgileri, yemeklere dair yöre bilgileri ve yöresel mutfak kelimeleri alınmıştır; yapılış adımları bilge.wiki tarafından kısaltılarak yazılmıştır.
  • Rıfat Aydın, “Osmanlı’dan Cumhuriyete Değişen Sofralar: Yemek ve Âdâb-ı Muâşeret”, Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 25 (4), Aralık 2023, s. 1583–1594.
    Sofra düzeni, davet ve görgü kurallarıyla ilgili kavramlar (âdâb-ı muâşeret, teşrifat, suare, protokol) için yararlanılmıştır.
  • Nedret Çağlar ve Fatma Nilhan Özaltın, “Geleneksel Tatların Yöresel Tatlarla Buluşmasına Bir Örnek ‘Gül Sarması’”, Akdeniz Sanat Dergisi 6 (11) (2013), s. 56–64.
    Gül sarması ve gül lokumu, lokumun tarihi ve kökeni (Arapça luqma), yağ gülünün Isparta'ya gelişi (1870'ler, 1888, 1892) alınmıştır.
  • Türk Patent ve Marka Kurumu, “Erzurum Cılbıra / Erzurum Çılbır” mahreç işareti, tescil no. 1433, tescil tarihi 03.08.2023 (başvuru sahibi: Erzurum Ticaret Borsası).
    Erzurum'a özgü çılbır yemeğinin tanımı ve yöresi için yararlanılmıştır.
  • Priscilla Mary Işın, Osmanlı Mutfak Sözlüğü, Kitap Yayınevi, İstanbul 2010 (ISBN 978-605-105-031-7).
    Osmanlı mutfağına ait yiyecek, içecek, mutfak aracı ve terimlerin anlamları, yemek tarifleri ve mutfak tarihi bilgileri için yararlanılmıştır.
  • Asırlık Tariflerle Türk Mutfağı, proje koordinatörü Ebru Erke, sunuş Emine Erdoğan, T.C. Cumhurbaşkanlığı yayını, 2021.
    Günümüz Türk mutfağından çorba ve yemek tarifleri ile tariflere eşlik eden mutfak bilgileri için yararlanılmıştır.
  • Furkan Demirgül, “Çadırdan Saraya Türk Mutfağı”, Uluslararası Türk Dünyası Turizm Araştırmaları Dergisi 3 (1), Temmuz 2018, s. 105–125.
    Orta Asya, Selçuklu ve Osmanlı dönemlerine ait yiyecek ve içecek envanteri, yeni ürünlerin mutfağa giriş dönemleri ve saray mutfağı bölümleri alınmıştır.
  • Ali Batu, “Türk Tarihinde Gastronomi Kültürü”, Gastro-World 4, 2024, s. 1–9. DOI: 10.5281/zenodo.13919551
    Yemeklerin geçtiği tarihî eserler (Dîvânu Lugâti’t-Türk, Mevlânâ’nın eserleri) ve yemekle ilgili gelenekler alınmıştır.
  • Hüseyin Talha Çelebi, Yiğit Burak Hekim, Elif Cemre Özaydın, “Gelenekten Modernliğe Türk Mutfağı: Fenn-i Tabahat”, Uluslararası Türk Dünyası Araştırmaları Dergisi 8 (2), 2025, s. 147–160. DOI: 10.59182/tudad.1628342
    Mehmed Reşad’ın Fenn-i Tabâhat (1921–1923) adlı yemek kitabında en sık kullanılan malzemeler, ithal ürünler ve pişirme yöntemlerine dair bilgiler alınmıştır.
  • Osman Güldemir (ed.), Gökhan Sallı, Emrah Yıldız, Onur Tugay, Seher Çelik Yeşil, Osmanlı Meyveli Et Yemekleri, s. 13–15, 50–51, 76–77, 82–83 (yayın bilgisi kesitte yok).
    Şirvânî ve Ayşe Fahriye’nin eserlerinden günümüz ölçüleriyle uyarlanmış üç tarifin malzeme listesi ve ana pişirme adımları ile Osmanlı mutfağına dair genel bilgiler alınmıştır. Yapılış adımları bilge.wiki tarafından kısaltılarak yazılmıştır.
  • Nermin Yazılıtaş, Yemek Kitabım: Türkiye’nin 80 Lezzetli Tarifi (fotoğraflar: Nina Soentgerath).
    Dört çorba tarifinin malzeme listesi ve ölçüleri alınmıştır; yapılış adımları bilge.wiki tarafından kısaltılarak yazılmıştır.
  • Arif Bilgin, “Osmanlı İstanbul'unda Yemek Kültürü”, Antik Çağ'dan XXI. Yüzyıla Büyük İstanbul Tarihi, Sağlık ve Yemek bölümü, s. 174–199.
    Klasik dönem İstanbul mutfağına dair yemek, içecek ve esnaf bilgileri (dönem, sayı, yer) kısa notlar hâlinde alınmıştır; notlar bilge.wiki tarafından yazılmıştır.

Ana sayfaya dön