Ana Sayfa

Karanfil

Heceka-ran-fil
IPA/kaɾanˈfil/

قرنفل

İsim

Anlamı:

  1. 1.Karanfilgillerden, güzel kokulu, çok renkli çiçekler açan bir süs bitkisi (Dianthus).
  2. 2.Mersingillerden bir ağacın (Syzygium aromaticum) kurutulup baharat olarak kullanılan çiçek tomurcuğu.

Köken:

Arapça kökenli kelime. Kaynak: [1]

Arapça kökenli alıntı

Arapça ḳaranful kelimesinden

İncelenen biçim
ġaranful (Kıpçakça, Codex Cumanicus)

Köken görüşleri kesin hüküm değildir; kaynaktaki tartışmanın kısa özetidir. Kaynak: [2].

Mutfak:

Mutfak Tarihi

  • Osmanlı İstanbul’u · XVII. yy:Boza üzerine serpilen baharat. [3]
  • Osmanlı (Endonezya):Anayurdu Endonezya olan bir ağacın kurutulmuş çiçek goncası. [4]

Osmanlı Türkçesinde:

Bu kelime Osmanlı Türkçesinde de aynı yazılışla kullanılmıştır.

Örnekleri:

  • Günlük:Vazoya kırmızı karanfiller koydum.
  • Günlük:Lohusa şerbetine birkaç karanfil attım.
  • Sıradan:Karanfil tomurcuğu, kokusu çok keskin bir baharattır.
  • Yüksek Seviye:Osmanlı saray mutfağında karanfil, çeşni olarak kullanılan baharatlar arasındaydı; Evliya Çelebi bozanın üzerine de karanfil serpildiğini yazar.
  • Yüksek Seviye:Karanfil, Orta Çağ'da Baharat Adaları'ndan getirilen en değerli baharatlardan biriydi.

Kullanım Alanları:

BotanikYemek

Türk Lehçelerinde:

Tarihî Türkçe

Kıpçakġaranful

Çağdaş Lehçeler

Gagavuzkaranfil

Kaynak: [2], [5]. Tarihî ve bazı çağdaş biçimler kaynaktaki transkripsiyonla verilmiştir.

Kaynaklar:

  1. [1]Mehmet Kanar, Osmanlı Türkçesi Sözlüğü. (kaynak hakkında)
  2. [2]Yasin Karadeniz, “Codex Cumanicus'ta Bitki Adları”, Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 15 (1) (2017), s. 611–633. DOI: 10.18026/cbayarsos.298145 (kaynak hakkında)
  3. [3]Evliya Çelebi, Seyahatnâme. Kaynak: Arif Bilgin, “Osmanlı İstanbul'unda Yemek Kültürü”, Antik Çağ'dan XXI. Yüzyıla Büyük İstanbul Tarihi, Sağlık ve Yemek bölümü, s. 174–199. (kaynak hakkında)
  4. [4]Priscilla Mary Işın, Osmanlı Mutfak Sözlüğü, Kitap Yayınevi, İstanbul 2010 (ISBN 978-605-105-031-7). (kaynak hakkında)
  5. [5]G. A. Gaydarci, E. K. Koltsa, L. A. Pokrovskaya, B. P. Tukan, Gagauz Türkçesinin Sözlüğü, sorumlu red. N. A. Baskakov, çev. İsmail Kaynak, A. Mecit Doğru, Kültür Bakanlığı Yayınları, Ankara 1991. (kaynak hakkında)