Ana Sayfa

Nane

Hecena-ne
IPA/naˈne/

İsim

Anlamı:

Ballıbabagillerden, güzel kokulu, yaprakları yemeklerde kullanılan bir bitki (Mentha).

Mutfak:

Mutfak Tarihi

  • Osmanlı · XVII. yy:Eski tıp anlayışına göre tabiatı sıcak ve kuru; susuzluk verir, soğuk suyla yenmesi faydalı sayılmış. [1]
  • Osmanlı İstanbul’u · XVIII. yy:Narh listesinde geçen yeşillik (narh listeleri). [2]
  • Selçuklular:Selçuklu yemeklerinde kullanılan baharat. [3]
  • Osmanlı:Çok kullanılan taze ot. [4]
  • Osmanlı (Doğu Akdeniz):İng. mint, L. Mentha. Kültürü yapılan Mentha viridis'ten (İng. garden mint) başka birçok yabani türleri. [5]

Osmanlı Yer Adı Olarak:

XVI. yüzyıl tahrir defterlerinde 1 yer kaydında geçer: 1 mezraa. Bugünkü ülkeleri: Türkiye (1).

Kaynaktaki adıTürüBağlı olduğu yerBugünDefter
NanemezraaManyas, Karesi, Anadolu eyaletiBalıkesir, TürkiyeTD 166/292

Kayıtlar 1514–1556 arasındaki tahrir defterlerine dayanır (Anadolu ve Arap eyaletleri çoğunlukla 1530, Rumeli eyaleti 1514–1550). Günümüz il ve ülke karşılıkları yaklaşık eşleştirmedir. Kaynak: [6].

Örnekleri:

  • Günlük:Çorbaya kuru nane serptim.
  • Günlük:Nane limon kaynattık.
  • Sıradan:Nanenin yabani türüne yarpuz denir.
  • Yüksek Seviye:Melceü't-Tabbâhîn'de nane, kabak bastı ve dolma harçlarında sık kullanılan bir çeşnidir.
  • Yüksek Seviye:Nane, halk hekimliğinde mide rahatsızlıklarına iyi geldiğine inanılan bitkilerdendir.

Kullanım Alanları:

BotanikYemek

Türk Lehçelerinde:

Tarihî Türkçe

Osmanlınaˁnā

Çağdaş Lehçeler

Gagavuznaane
Azerbaycannanə

Kaynak: [7], [8], [9]. Azerbaycan karşılığı yazım benzerliğine göre eşleştirilmiştir.

Kaynaklar:

  1. [1]Meyvelerin Hikmetleri Hakkında Risâle. Kaynak: Nuray Demir Öztürk, “Osmanlı Mutfak Kültürüne Dair Muhtasar Bir Risale”, Türk Kültürü İncelemeleri Dergisi 52, 2024, s. 381–408. DOI: 10.24058/tki.2024.521. (kaynak hakkında)
  2. [2]Arif Bilgin, “Osmanlı İstanbul'unda Yemek Kültürü”, Antik Çağ'dan XXI. Yüzyıla Büyük İstanbul Tarihi, Sağlık ve Yemek bölümü, s. 174–199. (kaynak hakkında)
  3. [3]Mehmet Oğuzhan İlban, Emin Güleç, Fatih Çolakoğlu, Şeyda Nur Karabıyık, “Türkistan’dan Günümüze Türk Mutfak Kültürünün Gelişimi”, Türk Dünyası Araştırmaları 127 (251), 2021, s. 269–288. (kaynak hakkında)
  4. [4]Furkan Demirgül, “Çadırdan Saraya Türk Mutfağı”, Uluslararası Türk Dünyası Turizm Araştırmaları Dergisi 3 (1), Temmuz 2018, s. 105–125. (kaynak hakkında)
  5. [5]Priscilla Mary Işın, Osmanlı Mutfak Sözlüğü, Kitap Yayınevi, İstanbul 2010 (ISBN 978-605-105-031-7). (kaynak hakkında)
  6. [6]Osmanlı Yer Adları II: Anadolu, Karaman, Rum, Diyarbakır, Arab ve Zülkadriyye Eyaletleri (1530), T.C. Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü, Ankara 2013. (kaynak hakkında)
  7. [7]Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Nəsimi adına Dilçilik İnstitutu, Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti, I–IV cild, Bakı: Şərq-Qərb, 2006. (kaynak hakkında)
  8. [8]G. A. Gaydarci, E. K. Koltsa, L. A. Pokrovskaya, B. P. Tukan, Gagauz Türkçesinin Sözlüğü, sorumlu red. N. A. Baskakov, çev. İsmail Kaynak, A. Mecit Doğru, Kültür Bakanlığı Yayınları, Ankara 1991. (kaynak hakkında)
  9. [9]Nuray Demir Öztürk, “Osmanlı Mutfak Kültürüne Dair Muhtasar Bir Risale”, Türk Kültürü İncelemeleri Dergisi 52, 2024, s. 381–408. DOI: 10.24058/tki.2024.521. (kaynak hakkında)